Thủ công mỹ nghệ là 1 trong 10 ngành thuộc Chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Tại Khánh Hòa, lĩnh vực này đang được quan tâm nhằm nâng tầm giá trị sản phẩm, đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh.
Xây dựng thương hiệu uy tín trên thị trường
Nhằm gia tăng giá trị, giữ uy tín và chất lượng sản phẩm, đồng thời bảo vệ thương hiệu trầm hương đặc sản của Khánh Hòa, từ năm 2019, Hội Trầm hương tỉnh đã hoàn thành việc xây dựng và đăng ký bảo hộ nhãn hiệu tập thể, được Cục Sở hữu trí tuệ (thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp giấy chứng nhận. Các hội viên tích cực tham gia quảng bá sản phẩm tại nhiều sự kiện văn hóa, thương mại cấp quốc gia và tỉnh. Những sản phẩm như: Vòng trầm, nhang trầm, trầm mỹ nghệ, tinh dầu trầm… đã trở thành lựa chọn quen thuộc của người dân và du khách. Để đáp ứng yêu cầu mới, công tác nâng cao chất lượng sản phẩm luôn được chú trọng nhằm xây dựng thương hiệu uy tín trên thị trường trong nước và quốc tế.
| Sản phẩm trầm hương mỹ nghệ được giới thiệu tại một sự kiện diễn ra ở phường Nha Trang. |
Ông Biện Quốc Dũng – Chủ tịch Hội Trầm hương tỉnh cho biết, năm 2025, hội có 5 sản phẩm đạt OCOP 4 sao, 11 sản phẩm đạt OCOP 3 sao. Ngoài ra, Công ty TNHH Trầm hương Non Nước Khánh Hòa đạt chứng nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn cấp quốc gia với bộ sản phẩm nhang và vòng trầm hương. Để ngành nghề sản xuất, chế biến sản phẩm trầm hương Khánh Hòa giữ vững uy tín, phát triển thành thương hiệu mạnh, hội đã kiến nghị tỉnh quan tâm phát triển vùng nguyên liệu trầm hương, mở rộng diện tích rừng trồng cây dó bầu và chế phẩm tạo trầm, đồng thời xây dựng khu du lịch sinh thái trải nghiệm nghề trầm hương.
| Khu vực giới thiệu sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ trầm hương tại Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Bà Pô Nagar. |
Đối với sản phẩm gốm Chăm, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã lựa chọn, đề xuất 6 mẫu sản phẩm sử dụng làm quà tặng đại biểu, khách mời trong các sự kiện quan trọng của tỉnh. Sở cũng đã tổ chức cuộc thi “Thiết kế sản phẩm gốm Chăm làm quà tặng của tỉnh”, qua đó lựa chọn 5 sản phẩm để trao giải gồm: Phù điêu; chum đựng nước; lọ hoa miệng bèo; vũ điệu Champa; lọ tròn. Ông Quảng Thúc Đoan – Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Ninh Phước cho biết, năm 2023, xã có sản phẩm gốm “Tháp Chăm” được công nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh; sản phẩm gốm “Đèn Shiva” được công nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia. Năm 2024, có 6 sản phẩm gốm Chăm được công nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu khu vực miền Trung – Tây Nguyên. Sản phẩm gốm Chăm của người dân làng Bàu Trúc cũng được trưng bày, quảng bá tại các hội chợ triển lãm, sự kiện văn hóa trong và ngoài nước. Đặc biệt, một số sản phẩm gốm Chăm còn được sử dụng để làm quà tặng lãnh đạo Đảng và Nhà nước.
Định hướng phát triển sản phẩm thế mạnh
Theo ông Lê Văn Hoa – Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thực hiện Chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa, tỉnh phấn đấu đến năm 2030, tốc độ tăng trưởng về giá trị của ngành thủ công mỹ nghệ đạt 7%/năm, đến năm 2045 đạt 9%/năm. Để đạt mục tiêu này, tỉnh sẽ quan tâm hỗ trợ, tạo điều kiện liên kết giữa các làng nghề thủ công mỹ nghệ; kết hợp các nguyên liệu, vật liệu tạo ra các sản phẩm mới, độc đáo, có tính nghệ thuật; khuyến khích sử dụng nguyên liệu mới, có nguồn gốc rõ ràng, thân thiện với môi trường thay thế cho các nguyên liệu truyền thống đang dần khan hiếm. Đồng thời, đầu tư nghiên cứu, thiết kế các mẫu mã sản phẩm mang giá trị văn hóa truyền thống có tính ứng dụng cao, phù hợp với thị hiếu, nhu cầu của người tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.
| Người dân làng gốm Bàu Trúc thao tác làm sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ gốm. |
Trong số các sản phẩm thủ công mỹ nghệ trên địa bàn tỉnh hiện nay, trầm hương và gốm Chăm được xem là sản phẩm đặc trưng về văn hóa, có thể đại diện cho Khánh Hòa. Vì vậy, thời gian qua, các ngành, địa phương đã nỗ lực triển khai có hiệu quả Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm (OCOP)” gắn với hoạt động sản xuất thủ công mỹ nghệ truyền thống của các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, hộ gia đình làm sản phẩm từ trầm hương và gốm Chăm. Trong đó, chú trọng đa dạng hóa sản phẩm để nâng cao tính cạnh tranh, thay đổi thiết kế, mẫu mã, bao bì có yếu tố văn hóa truyền thống. Đồng thời, phát triển chuỗi sản phẩm quà lưu niệm phục vụ du khách trong nước và quốc tế; xây dựng thương hiệu chủ lực gắn với văn hóa địa phương; phối hợp với Bộ Công Thương triển khai Đề án hình thành sàn giao dịch thương mại cho các sản phẩm văn hóa và công nghiệp văn hóa. Cùng với đó, tăng cường xúc tiến thương mại, giới thiệu, quảng bá sản phẩm; hỗ trợ cộng đồng sáng tạo, nghệ nhân làng nghề, các chủ thể văn hóa bản địa tham gia sản xuất, cung ứng các sản phẩm công nghiệp văn hóa; thực hiện chính sách hỗ trợ đối với đội ngũ kế thừa, bảo tồn và phát huy nghề thủ công truyền thống; tôn vinh, duy trì và phát triển đội ngũ nghệ nhân, thợ giỏi để tạo nòng cốt thúc đẩy công tác đào tạo, truyền nghề; bảo tồn, phát triển kỹ năng nghề truyền thống.
Với những quan điểm mới về nâng tầm giá trị sản phẩm thủ công mỹ nghệ đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp văn hóa, thời gian tới, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần phối hợp với Sở Công Thương và các địa phương hướng dẫn, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất và hộ gia đình trong sản xuất, chế biến, kinh doanh, quảng bá sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Đồng thời, triển khai hoạt động phát triển sản phẩm thủ công mỹ nghệ gắn với tiềm năng, thương hiệu, giá trị sản phẩm một cách bền vững; xây dựng các sản phẩm thủ công mỹ nghệ gắn với thực hiện chương trình “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” một cách đồng bộ trên địa bàn tỉnh.
GIANG ĐÌNH
